Klimaattop, COP 23, in Bonn: Bula*

De twaalfjarige Timoci Naulusala had de nationale oratorium wedstrijd van Fiji gewonnen. En daarom mocht hij mee naar Bonn. Met verve sprak de jonge redenaar de algemene vergadering van de 23ste COP (Conference of Parties) toe**. Dit onder het toeziend oog van president Frank Bainimarama van Fiji. Dit land is een door de klimaatverandering bedreigd eilandenrijk in de Stille Oceaan. Zo werd het, in februari 2016, getroffen door de cycloon Winston. Deze richtte een schade van 800 miljoen euro aan. Dat is twintig procent van het bbp van de bijna een miljoen inwoners. Bainimarama was de voorzitter van deze klimaattop. Op de opening kon de lokale folklore uiteraard niet uitblijven. Verleidelijke danseressen en gespierde ‘climate warriors’ zorgden voor de ‘Bula spirit’. De grote afwezige was Donald Trump. Hij stuurde wel een delegatie om schone steenkool te promoten. Ze werden uitgejouwd. Maar helemaal ontbrak de wereldvreemde Trump ook weer niet. Actievoerders portretteerden hem in een sjoemelsoftware VW, omringd door boze ijsberen. Gouverneurs, burgmeesters en een reeks van grote Amerikaans bedrijven, vulden de ontstane leegte echter op. Toch bracht deze klimaattop weer niet de zo dringend noodzakelijke doorbraken. Die moeten wachten tot de volgende top in Katowice, het mekka van de Europese kolenindustrie. Polen het land dat in Bonn het ‘fossiel van de dag’ van de milieubeweging kreeg. Dit is een dubieuze beloning voor de hun inspanning om de EU-subsidie voor steenkool te behouden.

Een belangrijke kentering is wel dat er nu veel meer aandacht voor de oceaan is dan voor Parijs. Die kentering is onder andere het gevolg van het opstellen van de Intended Nationally Determined Contributions of INDC’s. In de INDC’s moesten de deelnemers van de klimaattop in Parijs hun maatregelen presenteren om de opwarming van de aarde tegen te gaan. Na de top werden die INDC’s omgezet in NDC’s die alleen maar in positieve zin mogen worden aangepast. Natalya Gallo, een jonge promovenda van het beroemde, Amerikaanse Scripps Institution of Oceanography, maakte een slimme analyse van de NDC’s om te zien welke rol de oceaan in deze plannen speelt. Dat bleek mee te vallen. In zeventig procent ervan was er aandacht voor de zee, maar dan wel vooral voor het kustgebied of de Exclusieve Economische Zone. Dat vind ik een nogal beperkte visie, omdat het dan alleen maar gaat over het eigen nationale gebied. Klimaatverandering vergt immers een geheel andere, meer holistische, visie. Ook de Ocean Literacy-beweging en het Europese onderzoeksprogramma SeaChange werpen hun vruchten af. Zij richten zich op de bewustwording over het belang van de zee in ons leven. Iets wat vele ngo’s, zoals Sea First, overigens, al jaren doen. Het gevolg was dat er in Bonn een reeks van activiteiten was, waarbij men werd geïnformeerd over de actuele stand van zaken van de oceaan. Over vervuiling, over de situatie in het Arctisch gebied en over het daarbij betrekken van de jeugd. Een van de resultaten van Bonn is de ‘Ocean Pathway Partnership’ die een spreekbuis zal zijn van de bestaande organisaties. Het doel ervan is te zorgen, dat de oceaan tegen 2020 de plaats in de klimaatdiscussie krijgt die nodig is.

 

Voor mij is duidelijk dat de lange onderstroom van een enorm aantal actoren, zoals de lezers van dit Sea First nieuwsbulletin, eindelijk een draaggolf zal worden in de transitie naar een duurzaam gebruik van de oceaan, die ik de oceanische ruimte noem. We zijn er nog lang niet, maar deze transitie is evenals een reeks andere, niet meer te stuiten. Nog even terug naar Frank Bainimarama. Hij pleit voor het toepassen van een ‘Vei lomani’ om de huidige impasses te doorbreken. Dit is een in het Nederlands wat moeilijk te omschrijven Fijiaans begrip. Het komt erop neer dat de besluitvorming plaats vindt bij acclamatie. Hierbij wordt de bevestiging van een besluit of een keuze, bepaald door de omvang van het instemmend gejuich of applaus. Tot slot: Me Nomuni na marau ni siga ni sucu kei na tawase ni yabaki vou of wel prettige feestdagen en een gelukkig nieuwjaar!

Jan Stel

Oud-hoogleraar Oceanische Ruimte en Menselijke Activiteit, Universiteit Maastricht

* Bula: welkom in het Fijiaans

**https://www.youtube.com/watch?v=u4PXL72Vjxw